Kupu Whakataki

He whānuitia te whakamahinga o ngā pounamu rehu karāhe i roto i ngā āhuatanga maha o te ao hei taputapu noa i roto i te oranga o ia rā.

Heoi, ahakoa ngā painga o te ataahua me te ngāwari ki te whakamahi, tera pea ētahi tūponotanga ina whakamahia, ina pā atu rānei ki ngā tamariki. Ki te kore e tika te whakahaere, ka tūpono te pakarukaru o te karāhe me te hanganga matū o te wai rehu ki te haumaru o te tamaiti. Nō reira, he mea nui ki ngā mātua me ngā kaitiaki katoa te whakarite kia whai ngā tamariki i ngā mahi haumaru e tika ana ina pā atu, ina whakamahi rānei i ngā pounamu rehu karāhe.

Ngā Mōrearea Pea o ngā Pounamu Rehu Karāhe

I te tirohanga tuatahi, he maha ngā tūponotanga ka pā mai ki ngā tamariki ina pā atu, ina whakamahi rānei i ngā pounamu rehu karāhe:

1. Te ngoikore o te karāhe

Ko te mōrearea nui rawa atu e pā ana ki ngā pounamu rehu karāhe ko te pakarukaru o te rauemi. Ahakoa he ātaahua te karāhe ki te titiro, ā, he pai hoki ki te taiao, he tino ngāwari ki te pakaru i te maturuturunga iho, te pānga, te whakamahinga hē rānei.

• Te Tūponotanga o ngā Motu me ngā KarawarawaKia pakaru te pounamu karāhe, ka taea e ngā kongakonga koi te haehae, te rakuraku rānei i te kiri o ngā tamariki. Kāore i te mōhio ngā tamariki ki te matapae i ngā tūponotanga kino, ā, ka ngana pea rātou ki te pā atu, ki te kohikohi rānei i ngā kongakonga i muri i te pakaru o te karāhe, ka nui ake te tūponotanga o te whara.

2. Ngā Tūponotanga o te Wai Rehu

He āhuatanga mōrearea anō hoki ngā wai i roto i ngā pounamu rehu karāhe hei tūpato, inā koa mēnā kei roto i ngā pounamu he hopi horoi, he patu huakita, he wairewa matū rānei.

• Te kino pea ki te kiri me ngā kanohiKa taea e ngā matū te whakapataritari i te kiri ngawari o ngā tamariki, ā, ka iti ake te pāwera, te mate pāwera rānei. Ka taea e ngā wai e tauhiuhi ana ki ngā kanohi te whero, te pupuhi, te mamae, me te kino rawa atu ki ngā kanohi.
• Te Mōrearea o te Manawa, te Horomanga Tūpono rāneiKi te hongi pōhēhē te tamaiti, ki te horomia rānei ngā matū i roto i te wai kua whakapūpūhia, ka pā mai pea te riri o te manawa, te maremare, te mate paitini rānei, ā, i ngā wā tino kino, me rapu awhina hauora tonu.

3. Te Mōrearea o te Whakahaere Hē

He maha ngā tamariki kāore i te tino mātau ki te whakamahi i ngā pounamu rehu, ā, kāore hoki i te rawaka te mana whakahaere ina whakamahi ana, nō reira ka ngāwari te whakamahi hē.

• Te Rehu HēTērā pea ka rehuhia e ngā tamariki ō rātou ake kanohi, kanohi, waha me te ihu rānei, ki taua wai, ā, ka puta he whara tūpono.
• Rehu nuiKāore pea e taea e ngā tamariki te whakahaere i te kaha me te auau o te rehu, ka nui rawa te rehu, ā, ka nui ake te mōrearea o te wai e pā ki te kiri, e manawahia rānei.

He mea nui te mārama ki ēnei mōrearea pea mō ngā mātua me ngā kaitiaki i te wā e whakarato ana i tētahi taiao haumaru mō ā rātou tamariki.

Te Whakamahi Haumaru i ngā Pounamu Rehu Karāhe mō ngā Tamariki

He maha ngā mahi whakatūpato me mahi e ngā mātua kia taea ai e rātou te whakamahi haumaru i ngā pounamu rehu karāhe, ehara i te mea mō ā rātou tamariki anake. Anei ētahi mahi whakatūpato haumaru matua:

1. Kōwhiria te Pounamu Rehu Tika

• Kōwhiria he karāhe matotoru, he pakari hokiNgāna ki te whiriwhiri i ngā pounamu rehu karāhe matotoru, kounga teitei, kāore i hangaia kia pakaru i ngā pānga iti. Āta karohia ngā pounamu rehu i hangaia ki te karāhe angiangi hei whakaiti i te tūponotanga o te pakaru ohorere.
• Pūwero i Hoahoahia HaumaruMe whakarite kia ngāwari te whakahaere a ngā tamariki i te pūwero, ā, kia taea hoki te whakarite haumaru i te nui o te rehu. Mā tēnei ka ārai i te rehu nui rawa, i te kaha rawa rānei o te wai, ā, ka ārai hoki i te rehu pōhēhē o te wai ki ngā kanohi, ki te mata rānei o te tamaiti.

2. Puritia kia matara atu i ngā matū

• Āraia te Whakapāngia e te Paitini: Kaua e rongoatia ngā matū paitini, kino rānei, pērā i ngā hopi horoi kaha, ngā patu huakita rānei, ki roto i ngā pounamu rehu karāhe e ngāwari ana te uru atu a ngā tamariki. Ka pā kino ēnei matū ki te kiri, ki ngā kanohi, ki te pūnaha manawa rānei o ngā tamariki.
• Kōwhiria ngā Kai Taiao: Mena me whakamahi koe i ngā kai horoi, i ētahi atu wai rānei, ngana ki te karo i ngā matū whakapataritari mā te whiriwhiri i ngā hua e pai ana mō ngā tamariki me ngā kai taiao. Hei tauira, whakamahia ngā kai horoi me ngā tangohanga tipu taiao, te hopi ngawari me te wai rānei.

3. Aratohu Tika mō te Whakamahinga

• Whakaakohia te Whakamahinga TikaTukua te tamaiti kia mārama ki te whakamahi tika i te pounamu rehu, tae atu ki te pēhi i te pūwero kia whiwhi ai i te nui tika, kia mau tonu te tawhiti haumaru mai i te ūnga, me te whakamahi i te nui tika o te kaha. Mā te ako, ka mārama ake te tamaiti ki ngā mahi me ngā herenga o te pounamu rehu.
• Kaua e Rehu ki te Mata me ngā MōkaiMā te whakanui kia kaua ngā pounamu rehu e anga ki te mata, ki ngā mōkai rānei, ka whakaitihia te tūponotanga o te whara mā te ārai i te wai kei uru noa ki ngā kanohi, ki te waha, ki te ihu rānei.

4. Te Tiaki me te Tirotiro

• Te tirotiroMe tirotiro ngā mātua i ngā tamariki i te wā e whakamahia ana ngā pounamu rehu karāhe kia tika ai te whakahaere, kia whakatikahia tonutia ai hoki ngā whanonga hē. Kāore i te tūtohutia kia whakahaerea noatia ngā pounamu rehu kei roto ngā wai whakapataritari e ngā tamariki, ā, me karohia ngā aituā nā te kore mōhio, nā te hiahia rānei ki te mōhio.

5. Te Rokiroki i ngā Pounamu Rehu Karāhe

• Te Whāinga Matua mō ngā TamarikiI muri i te whakamahinga, whakatakotoria te pounamu rehu karāhe ki te wāhi teitei, kia kore ai e taea e ngā tamariki te toro atu, kia kore ai e taea e ngā tamariki te tango ake. Me rongoa haumaru mēnā kei roto i te pounamu he wai morearea.
• Te Whakahoki i te WāMe tiki wawe ngā pounamu rehu karāhe, ā, me rongoa i muri i te whakamahinga, kia kore ai e taea e ngā tamariki te tango pōhēhē, kia kore ai hoki e taka mai i te teitei, e pakaru ai, ka pā kino atu ai.

6. Ārai i te Paheke o ngā Pounamu

• Whakamahia ngā ringaringa, ngā turanga rānei kāore e pahekeKa taea te whakamahi i ngā ringaringa kore-paheke, i ngā turanga tiaki rānei mō ngā pounamu rehu karāhe hei whakapiki i te pumau, hei ārai hoki i te paheke me te pakaru o ngā pounamu ina whakatakotoria i te wā e whakamahia ana, e whakatakotoria ana rānei.
• Āraia ngā taiao pahekehekeKaua e whakamahi, e penapena rānei i ngā pounamu rehu karāhe ki ngā wāhi pahekeheke (hei tauira, te kaukau, te kīhini) hei whakaiti i te tūponotanga o te pakaru nā te paheke o te pounamu.

Mā ēnei mahi haumaru ka āwhina i ngā mātua me ngā kaitiaki ki te whakaiti i ngā mōrearea ka pā ki ngā tamariki ina whakamahi ana i ngā pounamu rehu karāhe, kia pai ai te hauora me te haumaru o ā rātou tamariki.

Ngā Mahi mō ngā Aituā

Ahakoa ngā mahi ārai katoa, ka taea tonu e ngā aituā te puta. Me mōhio wawe ngā mātua ki te whakahaere wawe i ngā āhuatanga ohorere kia noho haumaru ai rātou. Anei ētahi huarahi hei whakahaere i ngā aituā noa:

1. Te Whakahaere Āwhina mō te Karāhe Pakaru

• Me noho tawhiti atu i ngā WāhangaKi te pakaru pōrearea te pounamu rehu karāhe, whakaakona tāu tamaiti kia matara atu i ngā kongakonga i te tuatahi kia kore ai e pā atu ki te karāhe pakaru i te hiahia ki te mōhio, i te mataku rānei. Me whakamōhio tonu te tamaiti ki ōna mātua kia kore ai e whara anō.
• Horoia ngā Para i runga i te HaumaruMe mau karapu ngā mātua, me te āta whakamahi i ngā puruma me ngā koko puehu hei horoi i ngā karāhe pakaru kia tino tangohia katoatia ngā paru, inā koa ngā mea iti, uaua ki te kitea. Mena he nui ake ngā karāhe marara, whakaarohia te muru i te papa ki te tauera haukū kia noho haumaru ai.

2. Te Whakahaere i ngā Wai i Rehuhia Hehe, i Mimihia Hehe rānei

• Wai i Rehuhia ki te KanohiMena ka turuturu noa te wai ki roto i te kanohi o te tamaiti, me horoi tonu e ngā mātua te kanohi ki te wai mō te 15 meneti pea kia horoia rawatia te wai. Mena ka puta ngā tohu pēnei i te whero, te pupuhi, te mamae, te tirohanga pōuri rānei i roto i ngā kanohi, me rapu wawe tonu i te awhina hauora mō ngā tohutohu ngaio mai i te tākuta.
• Te Manawa Hē, te Tango Wai rāneiKi te hongi hē te tamaiti i te wai mai i te pounamu rehu, inā koa ngā matū paitini, ngā matū whakapataritari rānei, me hari te tamaiti ki tētahi wāhi hauhautanga i te wā e taea ai, kia matara atu i te hau whakapataritari. Ki te tangohia te wai mā te hē, whakapā atu ki tētahi tohunga hauora tonu, waea atu rānei ki ngā ratonga ohorere. Kia mau tonu te tapanga, te rārangi kai rānei o te matū ki roto i te pounamu kia tere ake ai te tukatuka a ngā kaimahi hauora i te tūroro.

Mā te whakarite mō ēnei mahi ohorere i mua i te wā ka taea e koe te tere te urupare ina puta he aituā, ka whakaiti i te whānuitanga o ngā whara, ka noho haumaru hoki ngā tamariki. Me whakamahara tonu ngā mātua ki ā rātou tamariki i ngā mōhiotanga taketake mō te haumaru i roto i ō rātou oranga o ia rā, kia taea ai e rātou te urupare tika ina pā mai he aituā.

Whakamutunga

He whānuitia te whakamahinga o ngā pounamu rehu karāhe i roto i te oranga o ia rā, engari kaua e warewarehia ngā tūponotanga mōrearea pea, inā koa ka whakamahia, ka pāngia rānei e ngā tamariki. Ka taea e ngā mātua te whakaiti i ngā aituā mā te whiriwhiri i ngā pounamu tika, te tohutohu tika i ngā tamariki ki te whakamahi, te pupuri i a rātou kia matara atu i ngā matū me te whakapakari i te tirotiro.

Ko te haumaru o ngā tamariki te kaupapa matua mō ngā whānau. Ehara i te mea me waihanga noa e ngā mātua he taiao haumaru mō ā rātou tamariki, engari me whakapakari hoki i tō rātou mōhiotanga ki te haumaru i roto i ō rātou oranga o ia rā. Mā te ārahi a te manawanui me ngā mahi tiaki pūtaiao, ka taea e ngā mātua te whakarite i te hauora me te haumaru o ā rātou tamariki i te wā e whakamahi ana i ngā pounamu rehu karāhe, ā, ka ārai hoki i ngā whara koretake.